آزمایشگاه ژنتیک پزشکی شایاژن
Search
Close this search box.
درمان هدفمند سرطان-دکتر ساناز طبرستانی

درمان هدفمند سرطان

درمان هدفمند سرطان به استفاده از داروها و مولکول‌هایی اشاره دارد که به صورت خاص به پروتئین‌ها یا ژن‌های خاصی در سلول‌های سرطانی متصل می‌شوند و باعث مرگ آن‌ها می‌شوند. این پروتئین‌ها یا ژن‌ها معمولاً در رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی نقش دارند. با هدف قرار دادن این مولکول‌ها، درمان هدفمند قادر است تا تکثیر سلول‌های سرطانی را متوقف کند یا آن‌ها را از بین ببرد.

درمان هدفمند سرطان

روش های درمان سرطان

بیماران اغلب در مورد تشخیص سرطان و گزینه های درمانی خود سؤالاتی دارند. در حال حاضر 4 نوع کلی از گزینه های درمانی سیستمیک برای درمان سرطان وجود دارد: شیمی درمانی، ایمونوتراپی، درمان غدد درون ریز، و درمان هدفمند، برخی از روش ها با هم همپوشانی دارند. به عنوان مثال، اگرچه ایمونوتراپی نوعی درمان هدفمند است ولی ایمونوتراپی یک کلاس مجزا است.

درمان هدفمند سرطان چیست؟

درمان هدفمند نوعی درمان سرطان است که از داروهایی استفاده می کند که برای “هدف قرار دادن” سلول های سرطانی بدون تأثیر بر سلول های طبیعی طراحی شده اند.

سلول های سرطانی معمولاً تغییراتی در ژن های خود دارند که آنها را از سلول های طبیعی متفاوت می کند. ژن ها بخشی از DNA سلول هستند که به سلول می گویند کارهای خاصی را انجام دهد. وقتی سلولی تغییرات ژنی خاصی داشته باشد، مانند یک سلول طبیعی رفتار نمی کند. به عنوان مثال، تغییرات ژنی در سلول های سرطانی ممکن است به سلول اجازه رشد و تقسیم بسیار سریع را بدهد. این نوع تغییرات چیزی است که آن را به یک سلول سرطانی تبدیل می کند.

یک نوع سرطان در افراد مختلف متفاوت است

به عنوان مثال، سرطان کولون و سلول های سرطان سینه تغییرات ژنی متفاوتی دارند که به رشد و یا گسترش آنها کمک می کند. حتی در میان افراد مختلف مبتلا به یک نوع سرطان عمومی (مانند سرطان روده بزرگ)، سلول‌های سرطانی می‌توانند تغییرات ژنتیکی متفاوتی داشته باشند، که باعث می‌شود نوع خاص سرطان روده بزرگ یک فرد با فرد دیگر متفاوت باشد.

محیطی که سرطان های مختلف در آن رشد می کنند متفاوت است

محققان همچنین دریافته‌اند که محیطی که سرطان‌های مختلف در آن رشد می‌کنند همیشه یکسان نیست. به عنوان مثال، برخی از سرطان‌ها دارای انواع خاصی از پروتئین‌ها یا آنزیم‌ها هستند که پیام‌های خاصی را به سلول سرطانی می‌فرستند تا رشد کند و خود را کپی کند.

دانستن جزئیات سرطان و تجویز درمان هدفمند برای آن

دانستن این جزئیات منجر به توسعه داروهایی شده است که می توانند این پروتئین ها یا آنزیم ها را “هدف” قرار دهند و پیام های ارسالی را مسدود کنند. داروهای هدفمند می‌توانند سیگنال‌هایی را که باعث رشد سلول‌های سرطانی می‌شوند، مسدود یا خاموش کنند، یا به سلول‌های سرطانی سیگنال دهند که خودشان را از بین ببرند.

درمان هدفمند نوع مهمی از درمان سرطان است و محققان با یادگیری بیشتر در مورد تغییرات خاص در سلول های سرطانی، داروهای هدفمندتری را توسعه خواهند داد. اما تاکنون، تنها چند نوع سرطان به طور معمول با استفاده از این داروها درمان می شوند. اکثر افرادی که تحت درمان هدفمند قرار می گیرند به جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی یا هورمون درمانی نیز نیاز دارند.

چرا که درمان‌های هدفمند تنها در صورتی کار می‌کنند که سرطان هدف تغییر نکرده باشد در مقاله چرا درمان سرطان سخت است گفتیم که سلول های سرطانی با گذشت زمان با جهش تغییر پیدا می کنند با تغییر سلول های سرطانی مورد هدف، داروی هدفمند هم باید تغییر داده شود و سرطان در مقابل داروی قبلی مقاومت می کند و بسیاری از سرطان‌ها در طول زمان نسبت به داروی هدفمند مقاومت نشان می‌دهند.

بیشتر بخوانید: آیا در سرطان سینه نیاز به شیمی درمانی است یا خیر؟

درمان هدفمند چه تفاوتی با شیمی درمانی دارد؟

داروهای درمان هدفمند، مانند سایر داروهایی که برای درمان سرطان استفاده می شوند، از نظر فنی شیمی درمانی محسوب می شوند. اما داروهای درمانی هدفمند مانند  داروهای شیمی درمانی سنتی عمل نمی کنند. داروهای هدفمند به دو روش کلیدی متفاوت از شیمی درمانی عمل کنند:

این داروها به دلیل عملکرد هدفمند خود بر روی سلول های سرطانی اثر می گذارند و بیشتر سلول های سالم و طبیعی را به حال خود رها می کنند. شیمی درمانی سنتی برای اکثر سلول ها سیتوتوکسیک است ، به این معنی که می تواند علاوه بر آسیب رساندن و کشتن سلول های سرطانی، به سلول های سالم نیز آسیب برساند.

داروهای هدفمند اغلب با مسدود کردن سلول‌های سرطانی از تکثیر سلول های سرطانی جلوگیری می کنند. با این حال شیمی درمانی سنتی سلول های سرطانی را که قبلا ساخته شده اند از بین می برند.

درمان هدفمند چگونه کار می کند؟

در اولین مرحله هدف را تشخیص می دهند و در دومین مرحله به راههای مختلف از تکثیر جلوگیری می کنند. درمان‌های هدفمند برای یافتن و حمله به نواحی یا مواد خاصی در سلول‌های سرطانی ساخته می‌شوند، یا می‌توانند انواع خاصی از پیام‌های ارسال شده در داخل یک سلول سرطانی را که به آن می‌گویند رشد کند، شناسایی و مسدود کنند.

درمان هدفمند با داروها

چگونه داروهای هدفمند سلول سرطانی را تشخیص می دهند؟

برخی از مواد موجود در سلول های سرطانی که به “هدف” درمان های هدفمند تبدیل می شوند عبارتند از:

  • مقدار بیش از حد یک پروتئین خاص روی یک سلول سرطانی
  • پروتئینی روی یک سلول سرطانی که روی سلول های طبیعی نیست
  • پروتئینی که به نوعی روی یک سلول سرطانی جهش یافته (تغییر یافته).
  • ژن (DNA) تغییراتی یافته  که در یک سلول طبیعی وجود ندارد.

داروهای هدفمند چگونه سلول سرطانی را از بین می برند؟

  • سیگنال های شیمیایی را که به سلول سرطانی دستور رشد و تقسیم می دهند را مسدود یا خاموش کنند
  • پروتئین های درون سلول های سرطانی را تغییر دهید تا سلول ها بمیرند
  • ساخت رگ های خونی جدید برای تغذیه سلول های سرطانی را متوقف کنید تا تغذیه نشوند و بمیرند.
  • سیستم ایمنی خود را برای از بین بردن سلول های سرطانی تحریک می کنند
  • سموم را به سلول های سرطانی می برند تا آنها را بکشند، اما نه سلول های طبیعی
  • اثر داروها می تواند بر محل کار این داروها و عوارض جانبی آنها تأثیر بگذارد.

توجه به این نکته مهم است که برخی از داروهای درمان هدفمند، به عنوان مثال، آنتی بادی های مونوکلونال، به بیش از یک روش برای کنترل سلول های سرطانی عمل می کنند و همچنین ممکن است ایمونوتراپی در نظر گرفته شوند زیرا سیستم ایمنی را تقویت می کنند.

درمان هدفمند به عنوان داروی دقیق:

درمان هدفمند گاهی اوقات پزشکی دقیق یا پزشکی شخصی نامیده می شود . این به این دلیل است که آنها دقیقاً برای هدف قرار دادن تغییرات یا مواد خاصی در سلول‌های سرطانی ساخته شده‌اند و این اهداف می‌توانند حتی زمانی که افراد دارای همان نوع سرطان هستند متفاوت باشند. انواع خاصی از تومورها برای اهداف مختلف پس از بیوپسی یا جراحی آزمایش می شوند و این می تواند به یافتن موثرترین درمان کمک کند. یافتن یک هدف خاص، تطبیق بیماران با درمان را دقیق تر یا شخصی تر می کند.

بیشتر مواقع، تومور شما نیاز به آزمایش دارد تا ببینند داروی خاصی برای از بین بردن آن می توان تجویز کرد یا خیر؟

این آزمایش، آزمایش بیومارکر نام دارد. شما ممکن است برای آزمایش بیومارکر نیاز به بیوپسی داشته باشید. در بیوپسی قسمت بسیار کوچکی از تومور از بدن شما برداشته می شود وبه آزمایشگاه ارسال می شود.

برخی از داروهای هدفمند “هدفمندتر” از سایرین هستند. درمان های هدفمند به عنوان داروهای مولکولی کوچک یا بزرگ طبقه بندی می شوند .

داروهای مولکول ی کوچک به اندازه کافی ریز هستند که به محض یافتن سلول سرطانی وارد آن شوند. آنها با هدف قرار دادن یک ماده خاص در داخل سلول و مسدود کردن آن کار می کنند.

داروهای مولکولی بزرگ معمولاً نمی توانند در یک سلول جا شوند. آنها با حمله و سپس تضعیف یا تخریب پروتئین ها یا آنزیم های روی سطح سلول عمل می کنند. آنها اغلب به عنوان “قفل و کلید” توصیف می شوند زیرا مولکول مانند کلیدی است که آنزیم یا پروتئین را در سطح سلول مانند یک قفل باز می کند. کلید در قفل قرار می گیرد و به دارو اجازه می دهد تا کار کند.

درمان هدفمند سرطان با مهارکننده های رگ های خونی

انواع داروهای هدفمند

بسیاری از انواع سرطان را می توان با درمان های هدفمند درمان کرد و انواع مختلفی از درمان های هدفمند وجود دارد. در اینجا چند نوع با چند نمونه از نحوه استفاده از آنها آورده شده است.

  • مهارکننده‌های رگ‌زایی: این‌ها مانع از تشکیل رگ‌های خونی جدید می‌شوند که سلول‌های سرطانی را تغذیه می‌کنند. مثال: بواسیزوماب (بسیاری از سرطان های مختلف).
  • آنتی‌بادی‌های مونوکلونال:

آنتی‌بادی‌های مونوکلونال مولکول‌هایی هستند که به پروتئین‌های خاصی روی سطح سلول‌های سرطانی متصل می‌شوند. این اتصال می‌تواند موجب تحریک سیستم ایمنی بدن برای حمله به سلول‌های سرطانی شود یا باعث مسدود شدن سیگنال‌هایی شود که به سلول‌های سرطانی کمک می‌کنند رشد کنند.

مثال‌ها: آلمتوزوماب (سرطان‌های مزمن خاص)، تراستوزوماب (سرطان‌های خاص پستان)، ستوکسیماب (سرطان‌های کولورکتال، ریه، سر و گردن). توجه: برخی از آنتی‌بادی‌های مونوکلونال به عنوان درمان هدفمند شناخته می‌شوند، زیرا هدف خاصی روی سلول سرطانی دارند که هدف آنها یافتن، اتصال و حمله به آن است. اما سایر آنتی بادی‌های مونوکلونال مانند ایمونوتراپی عمل می‌کنند ، زیرا باعث می‌شوند سیستم ایمنی بهتر پاسخ دهد تا به بدن اجازه دهد سلول‌های سرطانی را به طور مؤثرتری پیدا کرده و به آنها حمله کند.

  • مهارکننده‌های تیروزین کیناز

این داروها آنزیم‌های تیروزین کیناز را که در بسیاری از سرطان‌ها فعال هستند، مسدود می‌کنند. این آنزیم‌ها در رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی نقش دارند و با مسدود شدن آن‌ها، رشد سلول‌های سرطانی متوقف می‌شود.

  • مهارکننده‌های انتقال سیگنال

مهارکننده‌های انتقال سیگنال: این‌ها سیگنال‌های سلولی را مختل می‌کنند به طوری که عملکرد سلول سرطانی را تغییر می‌دهند. مثال: ایماتینیب (سرطان خون مزمن خاص).

  • از برخی مهارکننده ها محافظت کنید : اینها عملکرد طبیعی سلول را مختل می کنند و سلول های سرطانی می میرند. مثال: بورتزومیب (مولتیپل میلوما)
  •   نانوذرات: نانوذرات مولکول‌های بسیار کوچکی هستند که می‌توانند داروها را به طور دقیق به سلول‌های سرطانی تحویل دهند. این ذرات می‌توانند داروهای شیمی‌درمانی یا دیگر مولکول‌های فعال را در خود حمل کنند و به طور مستقیم به تومور برسانند، در حالی که از سلول‌های سالم عبور می‌کنند.

از کجا بدانم درمان هدفمند برای سرطان من مناسب است؟

مناسب بودن درمان هدفمند برای شما نیازمند بررسی‌های ژنتیکی و مولکولی بر روی تومور سرطانی شماست. پزشکان با انجام آزمایش‌های خاص می‌توانند ویژگی‌های ژنتیکی و مولکولی تومور شما را بررسی کرده و تصمیم بگیرند که آیا درمان هدفمند مناسب است یا خیر.

درمان هدفمند سرطان توسط دکتر ساناز طبرستانی

مزایای درمان هدفمند سرطان

درمان هدفمند سرطان به عنوان یکی از روش‌های پیشرفته و نوین در درمان این بیماری، مزایای متعددی دارد که آن را از روش‌های سنتی متمایز می‌کند. برخی از این مزایا عبارتند از:

  • 1. دقت بالا در هدف‌گیری: این درمان‌ها بر اساس شناسایی و هدف قرار دادن مولکول‌ها و مسیرهای خاص در سلول‌های سرطانی عمل می‌کنند. این دقت بالا موجب می‌شود که سلول‌های سالم کمتر تحت تأثیر قرار گیرند و تنها سلول‌های سرطانی مورد حمله قرار گیرند.
  • 2. کاهش عوارض جانبی: از آنجا که درمان هدفمند به طور خاص سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد، عوارض جانبی مرتبط با درمان‌های سنتی مانند شیمی‌درمانی و پرتودرمانی کاهش می‌یابد. این موضوع به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک می‌کند.
  • 3. اثر بخشی بیشتر: درمان هدفمند به دلیل داشتن مکانیزم‌های دقیق‌تر و تخصصی‌تر، اغلب اثر بخشی بیشتری در نابودی سلول‌های سرطانی دارد. این می‌تواند منجر به نتایج بهتری در کنترل و حتی درمان کامل سرطان شود.
  • 4. قابلیت شخصی‌سازی: با استفاده از اطلاعات ژنتیکی و مولکولی هر بیمار، می‌توان درمان‌های هدفمند را به طور خاص برای هر فرد تنظیم کرد. این رویکرد شخصی‌سازی شده، به افزایش کارایی درمان و کاهش عوارض کمک می‌کند.
  • 5. پیشرفت‌های سریع در تحقیق و توسعه: حوزه درمان هدفمند به طور مداوم در حال پیشرفت است. تحقیقات و فناوری‌های جدید به توسعه داروها و روش‌های درمانی نوین کمک می‌کنند که این خود باعث بهبود مستمر در این حوزه می‌شود.
  • 6. افزایش بقا و کیفیت زندگی: بهبود نتایج درمانی و کاهش عوارض جانبی، به افزایش مدت زمان بقا و بهبود کیفیت زندگی بیماران منجر می‌شود. بیماران می‌توانند زندگی عادی‌تری داشته باشند و دوران درمان را با مشکلات کمتری سپری کنند.

به طور کلی، درمان هدفمند سرطان با ارائه یک رویکرد دقیق، موثر و شخصی‌سازی شده، نویدبخش نتایج بهتری در مدیریت و درمان این بیماری پیچیده است.

سؤالات متداول

چه نوع سرطان‌هایی با درمان هدفمند قابل درمان هستند؟

   بسیاری از انواع سرطان‌ها می‌توانند با درمان هدفمند درمان شوند، از جمله سرطان‌های پستان، ریه، روده بزرگ، ملانوما، و برخی از سرطان‌های خون. با این حال، اثربخشی درمان هدفمند به نوع و ویژگی‌های خاص سرطان و همچنین به جهش‌های ژنتیکی موجود در سلول‌های سرطانی بستگی دارد.

آیا درمان هدفمند با عوارض جانبی همراه است؟

   بله، درمان هدفمند نیز ممکن است عوارض جانبی داشته باشد، اگرچه این عوارض معمولاً کمتر و ملایم‌تر از عوارض شیمی‌درمانی سنتی هستند. برخی از عوارض جانبی شامل خستگی، تهوع، اسهال، مشکلات پوستی، و افزایش خطر عفونت‌ها ممکن است رخ دهد.

درمان هدفمند چگونه با سایر درمان‌های سرطان ترکیب می‌شود؟

   درمان هدفمند می‌تواند به تنهایی یا به همراه سایر روش‌های درمانی مانند شیمی‌درمانی، پرتو درمانی، یا جراحی استفاده شود. ترکیب درمان‌ها بسته به نوع و مرحله سرطان و همچنین وضعیت کلی بیمار تعیین می‌شود.

آیا درمان هدفمند می‌تواند سرطان را به طور کامل درمان کند؟

   در برخی موارد، درمان هدفمند می‌تواند به بهبودی کامل منجر شود، اما در بسیاری از موارد، این درمان به کنترل و کاهش سرعت رشد سرطان کمک می‌کند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود می‌بخشد.

آیا تمامی بیماران به درمان هدفمند پاسخ می‌دهند؟

   خیر، همه بیماران به درمان هدفمند پاسخ نمی‌دهند. اثربخشی این درمان به ویژگی‌های خاص سرطان و همچنین به جهش‌های ژنتیکی موجود در سلول‌های سرطانی بستگی دارد. پزشکان با انجام آزمایش‌های ژنتیکی می‌توانند پیش‌بینی کنند که آیا بیمار به درمان پاسخ خواهد داد یا خیر.

آیا درمان هدفمند همیشه به صورت خوراکی است؟

   درمان‌های هدفمند می‌توانند به صورت خوراکی (قرص یا کپسول) یا تزریقی (داخل وریدی) باشند. نوع مصرف بستگی به نوع دارو و نیازهای خاص بیمار دارد. پزشک شما بهترین روش مصرف را برای شما تعیین خواهد کرد.

مدت زمان درمان هدفمند چقدر است؟

    مدت زمان درمان هدفمند بسته به نوع سرطان، مرحله بیماری، و پاسخ بدن شما به درمان متفاوت است. برخی از بیماران ممکن است برای مدت زمان کوتاهی تحت درمان قرار بگیرند، در حالی که عده ای ممکن است نیاز به درمان طولانی‌مدت داشته باشند.

هزینه درمان هدفمند چگونه است؟

    هزینه درمان هدفمند می‌تواند بسیار متفاوت باشد و بستگی به نوع دارو، مدت زمان درمان، و پوشش بیمه‌ای شما دارد. بهتر است با پزشک و شرکت بیمه خود مشورت کنید تا اطلاعات دقیقتری درباره هزینه‌ها و پوشش بیمه‌ای دریافت کنید.

آیا درمان هدفمند همیشه در دسترس است؟

    دسترسی به درمان‌های هدفمند بسته به موقعیت جغرافیایی، سیستم بهداشتی، و دسترسی به داروها متفاوت است. درمان هدفمند سرطان در برخی مراکز تهران ارائه می شود و حتی تمام پزشکان با آن اشنایی ندارند.

آیا می‌توانم زندگی عادی خود را در طول درمان هدفمند ادامه دهم؟

    بسیاری از بیماران می‌توانند زندگی عادی خود را در طول درمان هدفمند ادامه دهند، اگرچه ممکن است نیاز به تنظیم برخی از فعالیت‌ها به دلیل عوارض جانبی یا نیاز به مراجعه منظم به پزشک داشته باشند. پزشک شما می‌تواند توصیه‌هایی درباره چگونگی مدیریت زندگی روزمره در طول درمان به شما بدهد.

چگونه می‌توانم از نتایج درمان هدفمند مطلع شوم؟

    پزشک شما با انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های منظم می‌تواند نتایج درمان هدفمند را ارزیابی کند. این آزمایش‌ها ممکن است شامل اسکن‌های تصویربرداری، آزمایش‌های خون، و بیوپسی‌ها باشد. نتایج این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کند تا اثربخشی درمان را ارزیابی و برنامه درمانی را تنظیم کند.

آیا امکان برگشت سرطان پس از درمان هدفمند وجود دارد؟

    بله، امکان بازگشت سرطان پس از درمان هدفمند وجود دارد. حتی اگر درمان هدفمند باعث بهبودی شود، ممکن است سلول‌های سرطانی مقاوم به درمان باقی بمانند و در آینده مجدداً رشد کنند. پزشک شما می‌تواند برنامه‌های پیگیری منظم را برای نظارت بر وضعیت شما توصیه کند.

چگونه می‌توانم حمایت عاطفی و روانی دریافت کنم؟

    درمان سرطان می‌تواند تاثیرات عاطفی و روانی زیادی داشته باشد. می‌توانید از گروه‌های حمایتی، مشاوره روان‌شناختی، و منابع محلی برای دریافت حمایت عاطفی و روانی استفاده کنید. صحبت با دوستان و خانواده نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.

  

نتیجه گیری

درمان هدفمند سرطان یکی از پیشرفته‌ترین و مؤثرترین روش‌های درمانی است که در دهه‌های اخیر توسعه یافته است. این روش با تمرکز بر ویژگی‌های خاص سلول‌های سرطانی، به گونه‌ای طراحی شده که تأثیر بیشتری بر نابودی تومورهای بدخیم داشته باشد و در عین حال عوارض جانبی کمتری برای بیمار ایجاد کند.

مطالب مرتبط

فهرست محتوا
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *